بازی آس ناس یک سرگرمی ورق بازی سنتی و قدیمی است که دارای تاریخچه ای بسیار مهم و شناخته شده در تاریخ و فرهنگ ساکنین سرزمین باستانی ایران میباشد.

آس ناس “As-Nas” یک نوع ورق بازی تا همان کارت بازی است که بر اساس برخی شواهد بدست آمده در دوران برابر با قرن هفدهم میلادی رواج یافته است. از بازی آس ناس حتی به عنوان پایه ای برای بسیاری از ورق بازی های امروزی یاد میشود که الهام بخش شکل گیری برخی از بازیهای جدید مبتنی بر کارت بوده است.

بازی آس ناس به همراه بازی گنجفه از کهن ترین ورق بازیهای مرتبط با دوران تاریخی امپراطوری های ایران است، امروزه نیز مستندات و آثار به جای مانده از این بازی در موزه ها و در سرتاسر دنیا نگهداری میشوند.

تاریخچه بازی آس ناس

یکی از مهمترین مستندات تاریخی درباره بازی آس ناس اشارات و مستندات بدست آمده در گزارشات ژنرال رابرت مرداک اسمیت (Robert Murdoch Smith) است، وی یک دیپلمات بریتانیایی بود که در برخی از نوشته های خود به این بازی اشاره کرده است. وی همچنین در ۱۸۷۷ میلادی به رواج یافتن نوعی کارت بازی نوع اروپایی و جایگزین شدن آن با ورق بازی آس ناس اشاره نموده است.

همچنین با انحصاری شدن تجارت خارجی در سال ۱۹۳۱ برخی از قوانین انحصاری برای واردات و تولید کارت های بازی شکل گرفت که امتیاز تولید آن را در اختیار شرکت بریتانیایی De La Rue قرار میداد. در حقیقت برخی از فعالیت های این کمپانی که عهده دار تولید ورق های بازی شده بود در ادامه به طراحی و عرضه کارت های بازی با تصاویر مرتبط با تاریخ ایران منجر گردید. امروزه این ورق های بازی آس ناس متعلق به قرن ۱۹ میلادی با طراحی سبک قدیمی به عنوان آثار تاریخی باقیمانده در موزه ها نگهداری میشوند.

نویسنده ای با نام ادمون هویل (Edmond Hoyle) که در زمینه انواع ورق بازی و قمار آثار و کتاب های مهمی برجای گذاشته است، در سال ۱۹۷۳ مدعی شد که بازی آس ناس الهام بخش و مبنای ساخت بازی پوکر بوده است.

تاریخچه بازی آس ناس

همچنین آنگونه که در ویکیپدیا فارسی آمده است بازی آس ناس روزگاری در یکی از روستاهای اصفهان به نام میدانک برگزار میشوده است. در واقع این اطلاعات اشاره به برگزاری نوعی مسابقات دوره ای در روستای میدانک دارد که البته هم اکنون نیز در میان برخی خان های بختیاری (اولاد آخانم) رواج دارد.

درباره بازی آس ناس

معنی ناس هم در عربی و هم در پارسی به معنی مردم یا نوع مردم بوده است، بر همین مبنا واژه آس ناس به معنی گروهی از افراد معنی می دهد. علاوه بر این، در تصاویر ورق ها نیز افراد و رده هایی از طبقات مختلف جامعه به نمایش در می آیند که نماینگر همین معنی هستند.

ملزومات بازی آس ناس

در بازی آس ناس طراحی مجموعه ورق ها ساده و تنها متشکل از ۵ نوع کارت میباشد. ورق ها دارای پس زمینه متفاوت هستند تا به اینصورت ۲۰-۲۵ کارت را بوجود بیاورند، همچنین آنطور که مشخص گردیده کارت های بازی آس ناس در ابعاد مستطیل شکل و در اندازه ۴ در ۶ سانتیمتر بوده اند.

همانند بازی گنجفه، نقش و نگار کارتها با دست نقاشی و طراحی میشده اند که البته بعدها از نوعی تکنیک کلاژ نیز برای چاپ تصاویر روی وق ها استفاده گردیده است.

نکته جالب اینکه در الگوی سنتی بازی آس ناس، هیچگونه عنوانی بر روی کارت ها درج نمیشده است که البته با توجه به رنگ پس زمینه و تصویر ورق ها برای بازیکنان قابل شناسایی بوده اند.

ورق های بازی آس ناس

تصویری از ورق های بازی آس ناس
تصویری از ورق های بازی آس ناس
  • آس: بطور معمول با تصاویر شیر و ماه و یا شیر و اژدها در حال نبرد مشخص میشده است.
  • شاه: در حالت نشسته بر تخت و یا سوار بر اسب به تصویر کشیده میگشته است.
  • بی بی: اغلب در حالت نشسته و یا در حالتی که یک نوزاد را در آغوش دارد مشخص میگشته است.
  • سرباز: بطور مشخص تصویر یک سرباز را شامل میشده است.
  • لکات: با تصویر یک دختر رقاص و یا یک جفت دختر رقاص در حال رقص و یا موزیسین مشخص میگردیده است.

البته علاوه بر اینها، انواع ترکیب های دیگر که شامل تصاویر گل ها و یا تصاویر شهوتناک نیز مورد استفاده قرار میگرفته است.

لیلاج

4 Comments

  • فرهاد, مرداد ۲۳, ۱۴۰۱ @ ۲:۳۴ ق٫ظ Reply

    پدر من هم از آس باز های قدیمی و قهار بود که در سبزوار با چندتا از دوستانش همیشه سرگرم قمار با آس بودن ،
    ما این بازی رو فقط آس خالی می‌شناختیم که الان تازه متوجه اسم واقعی بازی شدم، بعدش اینکه در سبزوار فقط دونفر ورق های این بازی رو داشتن که یکی بابای ما بود و دیگری یکی از دوستانش که اونم آس باز قهاری بوده.
    خلاصه بابت اطلاعات و تاریخچه آس ممنونم خیلی مفید بودن ولیکن تصاویر کارت های آس ناس ما متفاوتن نسبت به عکسهایی که گذاشته بودید چون برای ما جای بی بی یا لکات که دقیق یادم نیس عکس میمون داره ولی اینجا گفته عکس خانوم داره و باقیشون عکسهای مردان وسترن و کابوی داره

    • سردبیر لیلاج, مرداد ۲۳, ۱۴۰۱ @ ۱۲:۴۲ ب٫ظ Reply

      ممنون از به اشتراک گذاری تجربیاتتون، کارت های آس ناس مانند بازی های کارتی دیگر دارای نسخه های متفاوتی هستند و از یک طراحی بصری یکتا پیروی نمیکنند، حتی ممکن است نوع قوانین بازی در میان گروه ها و افرادی با سایرین متفاوت باشه… اطلاعاتی که عنوان شده از روی سایت ویکیپدیا نسخه انگلیسی برداشت شده که لینکش در ابتدای متن هست ولی لزوما بیانگر جامع و با صحت کامل نیست، در واقع همینکه عزیزانی مانند شما اطلاعاتشون رو در قسمت نظرات به اشتراک می گذراند به تکمیل این نوشته کمک می کنه. سپاس.

  • فرهاد, مرداد ۲۳, ۱۴۰۱ @ ۲:۵۱ ق٫ظ Reply

    قابل توجه اینکه عکسهایی که بعنوان بازی آس ناس گذاشته شده در باقی سایت ها مربوط به بازی گنجفه هست چون تصاویر بازی آس ناس خیلی متفاوت هستند ، اگر خواستید عکسهای واقعی از ورق های آس ناس رو براتون میفرستم و جنس ورق های آس ناس هم از پلاستیک هست پلاستیک براق مشکی.
    با پوزش و سپاس از شما

    • سردبیر لیلاج, مرداد ۲۳, ۱۴۰۱ @ ۱۲:۵۰ ب٫ظ Reply

      تصاویر رو تا جاییکه من دیدم سایت های دیگر بدون تحقیق و توجه از روی ویکیپدیای فارسی برداشت (کپی برداری) کرده اند که در نسخه فارسی بر خلاف انگلیسی تصاویر اشتباه قرار داده شده و با توضیحات خود بازی سنخیت نداره. در همین ارتباط همچنین میتونید مطلب مربوط به گنجفه در همین سایت رو مطالعه کنید و تصاویر آن را ملاحظه بفرمایید.
      جنس کارت در طول زمان درخور تغییر بوده، که طبیعتا موجب ایجاد نسخه های کاغذی و یا پلاستیکی آن گردیده… که وجود چنین تفاوت هایی در بازی های کارتی (خصوصا سرگرمی های قدیمی و کهن) طبیعی هست.
      اگر اطلاعات دقیق تری دارید میتونید ارائه بدید، تصاویر رو هم در صورت تمایل میتونید در یک سایت آپلود عکس بارگذاری کنید و لینک رو در همین بخش دیدگاه بفرستید تا بررسی کنیم در صورت صحت لینک منتشر خواهند شد. باز هم ممنون از اطلاعاتی که ارائه دادید.

پاسخ دادن به فرهاد لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *